Is thuiswerken een recht

17-01-2021

Thuiswerken in coronatijd is een goede methode om verkeer van personen tegen te gaan. Toch meldde vakbond CNV vrijdag 15 januari dat veel mensen die thuis kunnen werken van hun baas naar kantoor moeten komen. Mag je dat als werkgever eisen van je personeel? En mag een werknemer dat weigeren?

Is een werkgever verplicht thuiswerken toe te staan?
Natuurlijk zijn er beroepen waarvoor je niet kan thuiswerken, zoals installateur of bezorger. Een hoop beroepen kunnen wel vanuit huis worden gedaan en daar hebben werkgevers op dit moment meestal weinig problemen mee. Echter: in de wet staat niet dat thuiswerken een recht is. Dus als je als werkgever zorgt voor een veilige werkplek en het personeel behoort niet tot een risicogroep dan mag je het personeel vragen om naar kantoor te komen.

Weliswaar is er de Wet Flexibel Werken, waarin de werknemer kan vragen om een andere werkplek. Maar de wet stelt alleen dat de werkgever dat serieus moet overwegen, vertelt Ruben Houweling, bijzonder hoogleraar Arbeidsrecht bij Erasmus University Rotterdam. In de praktijk is die regel een tandeloze tijger. Want wat is serieus overwegen? Als thuiswerken echter mogelijk is en een werknemer behoort tot een risicogroep, dan moet je als werkgever een heel goed verhaal hebben, wil je thuiswerken niet toestaan.

Mag je personeel ontslaan als ze weigeren naar kantoor te komen?
Er zijn situaties denkbaar waarin dat mag. Dat hangt van een aantal zaken af, onder meer van hoe veilig de werkplek is, hoe gemakkelijk het werk vanuit huis te doen is en of een werknemer tot een risicogroep behoort. Stel, de werknemer is gezond en doet werk dat moeilijk vanuit huis te doen is. Dan mag je verplichten om naar de zaak te komen. En als iemand dat niet doet, kan dat worden gezien als werkweigering, wat een geldige reden is voor ontslag, legt Houweling uit.

Mocht het voor iemand toch lastig zijn om naar het werk te komen, bijvoorbeeld vanwege een aandoening, is het verstandig om in overleg te gaan. Stel, iemand doet fabriekswerk, maar behoort tot een risicogroep. Dan kun je voorstellen om tijdelijk ander werk te doen dat je vanuit huis kunt verrichten, bijvoorbeeld administratief werk. Maar dat kun je niet afdwingen.

Wat als de werkplek niet veilig is?
Dan ligt het anders, zo blijkt uit een gerechtelijke uitspraak van oktober 2020. Een werkgever wilde dat een personeelslid naar kantoor kwam, maar ze weigerde dat. Ze behoorde tot een risicogroep vanwege haar hart en vond dat de werkplek niet veilig was. Bovendien deed ze telefonisch werk. De vrouw heeft de zaak dan ook gewonnen.

Er was niet alles aan gedaan om de werkplek veilig te maken. Dat kon de werknemer ook aantonen in de rechtszaal., aldus Rein Putkamer, advocaat Arbeidsrecht. Maar als je als werkgever wel een veilige werkplek regelt, kan je je personeel verplichten naar het werk komen, ook in coronatijd.

Wat gebeurt er na corona?
Het recht op thuiswerken is nog niet in de wet vastgelegd, meldt Putkamer. Wel ligt er de Wet Werken Waar Je Wil. Daarin staan bepalingen voor het thuiswerken. Maar of en wanneer dat wetsvoorstel daadwerkelijk wordt ingevoerd, is nog niet duidelijk. Wel hebben diverse grote bedrijven al laten weten dat ze thuiswerken in de toekomst altijd toestaan. Unilever-topman Alan Jope zei deze week dat hij denkt dat zijn werknemers nooit meer vijf dagen per week op kantoor zullen zijn. Maar vooralsnog blijft het gewoon de werkgever die dit bepaalt.